EU AI Act per 2 augustus 2026: wat geldt er nu echt voor het mkb

Wat er op 2 augustus 2026 werkelijk ingaat

Het concreetste nieuwe punt zit in artikel 50, de transparantieverplichtingen. Wie een AI-systeem inzet dat rechtstreeks met mensen communiceert, moet vanaf 2 augustus kenbaar maken dat het om AI gaat. Denk aan een chatbot op uw website, een AI-telefonist of automatische mailafhandeling die namens uw bedrijf antwoordt. Ook moeten deepfakes en AI-gegenereerde publicatieteksten als zodanig worden gelabeld. Deze verplichting is door het vereenvoudigingspakket van dit voorjaar niet uitgesteld.

Voor de machineleesbare markering van synthetische content (artikel 50, lid 2) geldt een overgangstermijn: systemen die voor 2 augustus 2026 al op de EU-markt waren, krijgen tot 2 december 2026. Nieuwe systemen moeten er direct aan voldoen. Belangrijk om te weten: dat watermerken is een verplichting voor de aanbieder van het AI-systeem, niet voor u als gebruiker.

Daarnaast kan de Europese Commissie vanaf 2 augustus op grond van artikel 101 boetes opleggen aan aanbieders van algemene AI-modellen, tot 15 miljoen euro of 3 procent van de wereldwijde jaaromzet. Dat raakt partijen als OpenAI, Google en Anthropic. Een groothandel die Copilot gebruikt valt daar niet onder.

Het grote misverstand: het hoog-risicodeel is juist uitgesteld

Wie dit voorjaar de berichtgeving volgde weet het al: het vereenvoudigingspakket (de digitale omnibus) heeft de zwaarste verplichtingen juist naar achteren geschoven. Hoog-risico-AI uit bijlage III, zoals AI voor werving en selectie, kredietbeoordeling, biometrie en onderwijs, hoeft pas per 2 december 2027 te voldoen. Dat is zestien maanden later dan de oorspronkelijke datum van 2 augustus 2026.

AI die is ingebouwd in gereguleerde producten uit bijlage I, zoals machines en medische hulpmiddelen, heeft zelfs uitstel tot 2 augustus 2028. De deadline voor nationale AI-sandboxes schuift naar 2 augustus 2027. Gebruikt u AI in werving, beoordeling of roostering, dan is uw voorbereidingshorizon dus december 2027. Wie u nu een spoedtraject verkoopt met het argument dat het voor augustus af moet, verkoopt urgentie die er niet is.

Wat al gold en dus geen nieuws is

De verboden AI-praktijken (artikel 5) en de AI-geletterdheidsbepaling (artikel 4) gelden al sinds 2 februari 2025, anderhalf jaar voor deze datum. Wie zijn mensen nog niet aantoonbaar heeft getraind, loopt dus al even achter, maar dat is geen 2-augustus-nieuws.

Hetzelfde geldt voor de regels voor aanbieders van algemene AI-modellen: die zijn sinds 2 augustus 2025 van kracht, met een overgangstermijn tot 2 augustus 2027 voor modellen die daarvoor al op de markt waren.

Boetes: welke bedragen kloppen, en voor wie

De veelgenoemde 35 miljoen euro of 7 procent van de omzet geldt voor verboden praktijken zoals social scoring en manipulatieve AI, niet voor het ontbreken van een training. Dat boetekader (artikel 99) bestaat bovendien al sinds augustus 2025 en is dus evenmin nieuw.

Relevant voor de nuchtere lezer: artikel 4, de AI-geletterdheidsbepaling, staat niet in de opsomming van direct beboetbare bepalingen van artikel 99. Het vereenvoudigingspakket heeft de formulering bovendien verzacht tot een inspanningsverplichting: u moet kunnen laten zien dat u zich serieus inspant, er wordt geen gegarandeerd kennisniveau per individu vereist. Dat maakt de plicht niet vrijblijvend, maar het maakt paniekverhalen over directe boetes voor een gemiste cursus wel onhoudbaar.

Nederland: de toezichthouders zijn bekend, de wet is dat nog niet

In Nederland zijn de Autoriteit Persoonsgegevens en de RDI aangewezen als coordinerende toezichthouders. Maar de Uitvoeringswet AI-verordening, die de nationale handhaving formeel regelt, is op 2 augustus 2026 nog niet in werking: de internetconsultatie sloot op 1 juni, daarna volgde het advies van de Raad van State, en daarna moet het voorstel nog door de Tweede Kamer. Het kabinet erkent zelf dat de nationale uitvoering niet op tijd gereed is.

De verordening werkt rechtstreeks, dus de verplichtingen gelden wel. Maar er is op dit moment geen nationale boetebevoegdheid tegen mkb-bedrijven operationeel. Er staat op 3 augustus geen inspecteur op de stoep. Gebruik die ruimte niet om niets te doen, maar om het rustig en goed te regelen.

Wat dit concreet betekent voor logistiek, food en agri

Voor de meeste bedrijven in onze doelgroep, die AI gebruiken voor planning, kwaliteitscontrole, administratie of forecasting en geen hoog-risicotoepassingen draaien, verandert er op 2 augustus precies een ding en blijft er een ding gelden.

Het ene nieuwe: communiceert een AI-systeem namens u met klanten, sollicitanten of leveranciers, dan moet dat vanaf nu kenbaar zijn. Het ene blijvende: artikel 4 vraagt aantoonbare AI-geletterdheid van iedereen die met AI werkt, en dat gold al. De rest is voor u ofwel niet van toepassing, ofwel pas relevant richting december 2027.

Wat u deze maand regelt

Vier punten, in volgorde van urgentie:

• Inventariseer waar AI namens uw bedrijf met mensen communiceert (chatbot op de site, AI-telefonist, automatische mailafhandeling) en zorg dat daar een duidelijke AI-melding bij staat. Dit is de enige harde nieuwe verplichting.
• Leg vast wie in uw organisatie met AI werkt, in welke processen, en wie waarin is getraind. Aantoonbaarheid is de kern van artikel 4.
• Stel een kort AI-gebruiksbeleid vast van maximaal een A4: welke tools zijn toegestaan, wat mag wel en niet in een prompt, en wanneer beslist de mens.
• Markeer in uw AI-inventarisatie welke toepassingen richting bijlage III neigen (werving, beoordeling, kredietbeslissingen) en zet december 2027 in de agenda. Geen paniek, wel plannen.

De kalender hierna

Voor wie vooruit plant: 2 december 2026 loopt de overgangstermijn voor machineleesbare markering van bestaande systemen af. 2 augustus 2027 is de deadline voor nationale AI-sandboxes en voor oudere algemene AI-modellen. 2 december 2027 moeten hoog-risicotoepassingen uit bijlage III voldoen. En 2 augustus 2028 volgt bijlage I, de AI in gereguleerde producten. Wie nu zijn inventarisatie en geletterdheid op orde brengt, hoeft bij geen van die datums te haasten.