AI-geletterdheid is verplicht. Wat moet u nu wél en niet regelen?

Wat artikel 4 vraagt

De tekst van artikel 4 is kort: aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen nemen maatregelen om te zorgen voor een toereikend niveau van AI-geletterdheid bij hun personeel, rekening houdend met hun technische kennis, ervaring, opleiding en de context waarin de AI-systemen worden gebruikt.

Drie dingen vallen op. Ten eerste: de verplichting geldt voor gebruikers van AI, niet alleen voor bouwers. Werkt uw team met ChatGPT, Copilot, een planningstool met AI of beeldherkenning in de kwaliteitscontrole, dan valt u eronder. Ten tweede: het niveau moet passen bij de rol. Een planner die dagelijks met AI-routes werkt heeft andere kennis nodig dan een HR-medewerker. Ten derde: het gaat om maatregelen die u kunt laten zien, niet om een examen.

Wat niet hoeft

De wet schrijft geen certificaat voor, geen vast aantal trainingsuren en geen specifieke cursus. Aanbieders die een verplicht certificaat suggereren, of die dreigen met boetes van vijftien miljoen euro specifiek voor het ontbreken van een training, lopen voor de muziek uit: directe beboeting van een artikel 4-overtreding is juridisch omstreden, en Europese vereenvoudigingsvoorstellen uit mei 2026 verzachten de formulering van het artikel bovendien iets.

De kern blijft echter staan: medewerkers die met AI werken moeten er voldoende van begrijpen, en u moet kunnen aantonen wat u daarvoor heeft gedaan. Wie dat nu regelt, hoeft straks niets te repareren.

De tijdlijn: de verplichting geldt al, het toezicht komt eraan

Artikel 4 is sinds 2 februari 2025 van toepassing. Sinds 2 augustus 2025 gelden daarnaast transparantieverplichtingen voor algemene AI-modellen zoals ChatGPT en Copilot. Op 2 augustus 2026 krijgt het Nederlandse toezicht vorm: de Autoriteit Persoonsgegevens en de RDI krijgen sleutelrollen in de handhaving van de AI-verordening. Vanaf dat moment is 'hoe heeft u de AI-geletterdheid van uw mensen geregeld?' een vraag waarop een antwoord klaar moet liggen.

Wat verstandig is om nu te doen

Aantoonbaarheid is het sleutelwoord. In de praktijk komt dat neer op vier stappen:

• Breng in kaart wie in uw organisatie met AI werkt en in welke processen, inclusief AI die in tools en machines is ingebouwd.
• Train die medewerkers passend bij hun rol: wat AI kan, wat het niet kan, waar de risico's zitten en welke praktijken verboden zijn.
• Leg vast wie is getraind, waarin, wanneer en door wie. Dat document is uw bewijs richting toezichthouder, auditor en klanten.
• Stel een kort AI-gebruiksbeleid vast: welke tools zijn toegestaan, wat mag er wel en niet in een prompt, en wanneer beslist de mens.

Subsidie voor mkb

Mkb-bedrijven kunnen via de SLIM-regeling subsidie aanvragen voor leer- en ontwikkeltrajecten. Het volgende aanvraagtijdvak voor individuele mkb-aanvragen loopt van 10 augustus tot 7 september 2026, met subsidie tot € 25.000 per aanvraag. Een AI-geletterdheidstraject kan onderdeel zijn van zo'n aanvraag.