EU AI Act vereenvoudigd in 2026: wat verandert er werkelijk voor het mkb?

Is de AI Act uitgesteld of versoepeld in 2026?

Nee, de AI Act is niet uitgesteld als geheel en ook niet fundamenteel versoepeld. Wat er wel gebeurt: het omnibus-akkoord verschuift de deadlines voor hoog-risico-AI-systemen, verlicht enkele administratieve verplichtingen en verzacht op onderdelen de formulering, waaronder die van de AI-geletterdheidsbepaling. De verboden praktijken, de regels voor algemene AI-modellen en de verplichtingen die al gelden, blijven van kracht. Wie de berichtgeving leest als 'de AI Act gaat niet door', trekt dus de verkeerde conclusie.

Wat verandert er met het omnibus-akkoord van mei 2026?

De belangrijkste wijzigingen uit het akkoord, op basis van het persbericht van de Raad en de eerste juridische analyses:

• Hoog-risico-AI-systemen uit bijlage III (onder meer biometrie, onderwijs en werving) hoeven pas per 2 december 2027 aan de eisen te voldoen; AI in gereguleerde producten uit bijlage I (zoals machines en medische hulpmiddelen) per 2 augustus 2028.
• De overgangstermijn voor transparantie bij AI-gegenereerde content wordt korter dan eerder voorgesteld: de nieuwe deadline is 2 december 2026.
• De deadline voor nationale AI-regulatory sandboxes verschuift naar 2 augustus 2027.
• Bepaalde uitzonderingen voor het mkb worden uitgebreid naar zogeheten small mid-caps, en een aantal administratieve eisen wordt in beperkte gevallen verlicht.
• Er komt een nieuw verbod bij op AI-systemen voor het genereren van niet-consensueel intiem beeldmateriaal.

Verandert de AI-geletterdheidsplicht van artikel 4?

De formulering wordt iets verzacht, maar de plicht blijft bij organisaties liggen. Het oorspronkelijke Commissievoorstel wilde de verplichting verschuiven naar een aanmoedigingsrol voor de Commissie en de lidstaten; in het uiteindelijke akkoord is dat niet overgenomen. Aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen moeten maatregelen blijven nemen om de ontwikkeling van AI-geletterdheid bij hun personeel te ondersteunen. Nieuw is de verduidelijking dat geen gegarandeerd kennisniveau per individu wordt vereist: het is een inspanningsverplichting, geen resultaatsverplichting.

Voor de praktijk verandert dat weinig. Artikel 4 geldt al sinds 2 februari 2025, en aantoonbaarheid blijft het sleutelwoord: wie kan laten zien wie is getraind, waarin en wanneer, voldoet ruimschoots aan wat de verzachte tekst vraagt.

Blijft het Nederlandse toezicht per 2 augustus 2026 overeind?

Ja. Op 2 augustus 2026 krijgt het Nederlandse toezicht op de AI-verordening vorm, met sleutelrollen voor de Autoriteit Persoonsgegevens en de RDI. Het omnibus-akkoord verandert daar niets aan. De verschoven deadlines gaan over hoog-risicosystemen, niet over de toezichtstructuur en niet over de verplichtingen die al gelden, zoals de verboden praktijken en de AI-geletterdheid van artikel 4.

Wat is nu verstandig voor het mkb?

De nuchtere conclusie: wie geen hoog-risicosystemen bouwt of inzet, krijgt door het omnibus-akkoord vooral bevestiging dat de basisverplichtingen blijven zoals ze waren. Drie stappen die dit halfjaar zinvol zijn:

• Breng in kaart welke AI uw organisatie gebruikt en of daar toepassingen bij zitten die onder de hoog-risicocategorieën vallen; voor die laatste heeft u nu tot december 2027 respectievelijk augustus 2028 de tijd.
• Regel de AI-geletterdheid van medewerkers die met AI werken en leg vast wat u heeft gedaan; die verplichting geldt al sinds februari 2025 en blijft in het akkoord bestaan.
• Stel een kort AI-gebruiksbeleid vast, zodat u per 2 augustus 2026 een antwoord klaar heeft als de toezichthouder of een klant ernaar vraagt.